بحث

ألفاظٌ عربيّةٌ في لغتنا

في كلِّ لغةٍ لقيت العربيّةَ ألفاظٌ حملتها معها: «kitab» في الإندونيسيّة، و«kalem» في التركيّة، و«kitabu» في السواحيليّة. هنا يجمعها أهلُ تلك اللغات، كلَّ لفظٍ بأصله ومعناه ومصدرٍ يثبته.

كلُّ لفظٍ يُرسَل بمصدرٍ يثبت أصلَه، ويراجعه منسّقُ البلد ثمّ إدارةُ الموقع قبل نشره – لأنّ قوائمَ كثيرةً متداولةً تنسب إلى العربيّة ما ليس منها.

السواحيليّة (٦٣)

تنزانيا

bei من بيع

السواحيليّة · تنزانيا

الثمن

البيعُ في العربيّة المبادلة، وصار في السواحيليّة الثمن.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «bei»

daraja من درجة

السواحيليّة · تنزانيا

الجسر

الدرجةُ في العربيّة المرقاة، وهي في السواحيليّة الجسر.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «daraja»

jirani من جيران

السواحيليّة · تنزانيا

الجار

جمعٌ في العربيّة، ويُستعمل في السواحيليّة للواحد.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «jirani»

maisha من معيشة

السواحيليّة · تنزانيا

الحياة

المعيشةُ في العربيّة أسبابُ العيش، وهي في السواحيليّة الحياة.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «maisha»

radi من رعد

السواحيليّة · تنزانيا

الصاعقة

الرعدُ في العربيّة الصوت، وهو في السواحيليّة الصاعقة.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «radi»

sheria من شريعة

السواحيليّة · تنزانيا

القانون

الشريعةُ في العربيّة الدين، وهي في السواحيليّة القانونُ عامّة.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «sheria»

tajiri من تاجر

السواحيليّة · تنزانيا

الغنيّ

التاجرُ في العربيّة البائع، وصار في السواحيليّة الغنيّ.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «tajiri»

tufani من طوفان

السواحيليّة · تنزانيا

العاصفة

الطوفانُ في العربيّة السيلُ العظيم، وهو في السواحيليّة العاصفة.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «tufani»

zabibu من زبيب

السواحيليّة · تنزانيا

العنب

الزبيبُ في العربيّة العنبُ المجفّف، وهو في السواحيليّة العنب.

المصدر: Thilo Schadeberg, «Swahili vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «zabibu»

الإسبانيّة (٦١)

إسبانيا

aceite من الزيت

الإسبانيّة · إسبانيا

الزيت

وأصلُه في العربيّة آراميّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «aceite»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. azzáyt, este del ár. clás. azzayt, y este del arameo zaytā.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Aceite»

aceituna من الزيتونة

الإسبانيّة · إسبانيا

الزيتونة، ثمرةُ الزيتون

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «aceituna»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. azzaytúna, este del ár. clás. zaytūnah, y este del arameo zaytūnā, dim. de zaytā.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Aceituna»

acequia من الساقية

الإسبانيّة · إسبانيا

قناةُ الريّ

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «acequia»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. assáqya, y este del ár. clás. sāqiyah 'irrigadora'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Acequia»

adobe من الطوب

الإسبانيّة · إسبانيا

اللَّبِن، الطوبُ غيرُ المشويّ

وأصلُه في العربيّة مصريٌّ قديم.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «adobe»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. aṭṭúb, este del ár. clás. ṭūb, y este del egipcio ḏbt.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Adobe»

aduana من الدِّيوان

الإسبانيّة · إسبانيا

الجمرك

كان الديوانَ فصار الجمرك، وأصلُه في العربيّة بهلويّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «aduana»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. addiwán, este del ár. clás. dīwān, y este del pelvi dēwān 'archivo'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Aduana»

ajedrez من الشِّطْرَنْج

الإسبانيّة · إسبانيا

الشطرنج

ودخل العربيّةَ من البهلويّة، وأصلُه سنسكريتيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «ajedrez»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. aššaṭranǧ o aššiṭranǧ, este del ár. clás. šiṭranǧ, este del pelvi čatrang, y este del sánscr. chaturaṅga 'de cuatro miembros'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Axedrez»

ajonjolí من الجلجلان

الإسبانيّة · إسبانيا

السمسم

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «ajonjolí»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. aǧǧulgulín, y este del ár. clás. ǧulǧulān.»

alambique من الإنبيق

الإسبانيّة · إسبانيا

جهازُ التقطير

وأصلُه في العربيّة يونانيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alambique»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alanbíq, este del ár. clás. inbīq, y este del gr. ἄμβιξ, -ικος ámbix, -ikos.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alambique»

albahaca من الحبقة

الإسبانيّة · إسبانيا

الريحان

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «albahaca»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alḥabáqa, y este del ár. clás. ḥabaqah.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Albahaca»

albañil من البنّاء

الإسبانيّة · إسبانيا

البنّاء

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «albañil»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. albanní, y este del ár. clás. bannā'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Albañi»

alberca من البركة

الإسبانيّة · إسبانيا

البركة، الحوض

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alberca»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. albírka, y este del ár. clás. birkah.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alberca»

albóndiga من البندقة

الإسبانيّة · إسبانيا

كرةُ اللحم

كانت البندقةَ فصارت كرةَ اللحم لشبه الشكل.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «albóndiga»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. albúnduqa, este del ár. clás. bunduqah, y este del gr. [κάρυον] ποντικόν, por similitud en la forma.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Albondiga»

alcachofa من الخرشوف

الإسبانيّة · إسبانيا

الخرشوف

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alcachofa»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alẖaršúf[a], este del ár. ẖuršūf[ah], y este quizá del pelvi *hār čōb 'palo de espinas'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcarchofa»

alcalde من القاضي

الإسبانيّة · إسبانيا

رئيسُ البلديّة

كان القاضيَ فصار رئيسَ البلديّة.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alcalde»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alqáḍi, y este del ár. clás. qāḍī 'juez'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcalde»

alcanfor من الكافور

الإسبانيّة · إسبانيا

الكافور

وأصلُه في العربيّة بهلويٌّ فسنسكريتيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alcanfor»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alkafúr, este del ár. clás. kāfūr, este del pelvi kāpūr, y este del sánscr. karpūrā.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcanfor»

alcázar من القصر

الإسبانيّة · إسبانيا

القصرُ المحصَّن

وأصلُ «قصر» في العربيّة لاتينيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alcázar»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alqáṣr, este del ár. clás. qaṣr, y este del lat. castra 'campamento'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcazar»

alcoba من القبّة

الإسبانيّة · إسبانيا

غرفةُ النوم

كانت القبّةَ فصارت غرفةَ النوم.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alcoba»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alqúbba, este del ár. clás. qubbah, y este del pelvi gumbad 'cúpula'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcoba»

alcohol من الكُحْل

الإسبانيّة · إسبانيا

الكحول

كان الكحلَ فصار الكحول، ووصل عن طريق لاتينيّة العصور الوسطى.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alcohol»

نصُّه في الأصل: «Del lat. mediev. alcohol 'galena'..., este del ár. hisp. al-kuḥúl 'kohl a base de polvos de galena o de antimonio', y este del ár. clás. kuḥl.»

aldea من الضَّيْعة

الإسبانيّة · إسبانيا

القرية

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «aldea»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. aḍḍáy‘a, y este del ár. clás. ḍay‘ah.»

alfiler من الخِلال

الإسبانيّة · إسبانيا

الدبّوس

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alfiler»

نصُّه في الأصل: «Del ant. alfilel, este del ár. hisp. alẖilál, y este del ár. clás. ẖilāl.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alfilel»

alfombra من الحَنْبَل

الإسبانيّة · إسبانيا

السجّادة

الحنبلُ في الفصحى الفروُ البالي، وفي عربيّة الأندلس بساطٌ للمصاطب.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alfombra»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alḥánbal 'especie de poyal o tapiz para estrados', aún muy usado en Marruecos, y este del ár. clás. ḥanbal 'pelliza usada'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alfombra»

álgebra من الجَبْر

الإسبانيّة · إسبانيا

علمُ الجبر

من «الجبر والمقابلة»، ووصل عن طريق اللاتينيّة.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «álgebra»

نصُّه في الأصل: «Del lat. tardío algĕbra, y este del ár. clás. alǧabru [walmuqābalah] 'reducción [y cotejo]'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Algebra»

alhaja من الحاجة

الإسبانيّة · إسبانيا

الجوهرة، الحُليّ

من «الحاجة»: الشيءُ اللازم أو النفيس.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alhaja»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alḥáǧa, y este del ár. clás. ḥāǧah 'cosa necesaria o valiosa'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alhaja»

aljibe من الجُبّ

الإسبانيّة · إسبانيا

الصهريج

كان البئرَ فصار صهريجَ الماء.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «aljibe»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alǧúbb, y este del ár. clás. ǧubb.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Algibe»

almacén من المَخْزَن

الإسبانيّة · إسبانيا

المستودع؛ المتجر

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «almacén»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. almaẖzán, y este del ár. clás. maẖzan.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Almacen»

almanaque من المناخ

الإسبانيّة · إسبانيا

التقويمُ السنويّ

المُناخُ منزلُ القافلة، وصار التقويم.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «almanaque»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. almanáẖ 'calendario', y este del ár. clás. munāẖ 'alto de caravana'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Almanaque»

almíbar من المَيْبة

الإسبانيّة · إسبانيا

القَطْر، شرابُ السكّر

وأصلُه في العربيّة فارسيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «almíbar»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. almíba, este del ár. clás. maybah, y este del persa mey be 'néctar de membrillo'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Almibar»

almirante من أمير

الإسبانيّة · إسبانيا

أميرُ البحر، قائدُ الأسطول

وصل عن طريق اللاتينيّة واليونانيّة البيزنطيّة.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «almirante»

نصُّه في الأصل: «Del ant. amirate..., este del b. lat. amiratus, este del gr. bizant. ἀμιράς, y este del ár. clás. amīr.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Almirante»

almohada من المِخَدّة

الإسبانيّة · إسبانيا

الوسادة

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «almohada»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. almuẖádda, y este del ár. clás. miẖaddah.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Almohada»

alquiler من الكِراء

الإسبانيّة · إسبانيا

الإيجار

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alquiler»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alkirá o alkirí, y este del ár. clás. kirā'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alquile»

alquimia من الكيمياء

الإسبانيّة · إسبانيا

الخيمياء، صنعةُ الكيمياء القديمة

وأصلُه في العربيّة يونانيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «alquimia»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. alkímya, este del ár. clás. kīmiyā['], y este del gr. χυμεία chymeía 'mezcla de líquidos'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alquimia»

arroba من الرُّبْع

الإسبانيّة · إسبانيا

وحدةُ وزنٍ قديمة

كانت ربعَ القنطار.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «arroba»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. arrúb‘, y este del ár. clás. rub‘ 'cuarta parte'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Arroba»

arroz من الرُّزّ

الإسبانيّة · إسبانيا

الأرزّ

ودخل العربيّةَ من اليونانيّة.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «arroz»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. arráwz, este del ár. clás. āruz[z] o aruz[z], este del gr. ὄρυζα óryza, y este del tamil arici.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Arroz»

azafrán من الزعفران

الإسبانيّة · إسبانيا

الزعفران

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «azafrán»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. azza‘farán, y este del ár. clás. za‘farān.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Azafran»

azahar من الزهر

الإسبانيّة · إسبانيا

زهرُ البرتقال والليمون

كان الزهرَ عامّةً فخصّ زهرَ الحمضيّات.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «azahar»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. azzahár, y este del ár. clás. zahr 'flores'.»

azotea من السُّطَيْحة

الإسبانيّة · إسبانيا

سطحُ البيت

تصغيرُ «سطح» في عربيّة الأندلس.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «azotea»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. *assuṭáyḥa, dim. de sáṭḥ, y este del ár. clás. saṭḥ 'terraza'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Azotea»

azúcar من السُّكَّر

الإسبانيّة · إسبانيا

السكّر

ودخل العربيّةَ من اليونانيّة، وأصلُه فارسيٌّ فسنسكريتيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «azúcar»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. assúkkar, este del ár. clás. sukkar, este del gr. σάκχαρι sákchari, este del pelvi šakar, y este del sánscr. śarkarā.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Azucar»

barrio من بَرّيّ

الإسبانيّة · إسبانيا

حيٌّ من أحياء المدينة

معناه في عربيّة الأندلس «الخارجيّ»، وفي الفصحى «البرّيّ».

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «barrio»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. *bárri 'exterior', y este del ár. clás. barrī 'salvaje'.»

berenjena من باذنجانة

الإسبانيّة · إسبانيا

الباذنجان

وأصلُه في العربيّة فارسيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «berenjena»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. baḏinǧána, este del ár. clás. bāḏinǧānah, y este del persa bātingān.»

cero من صِفْر

الإسبانيّة · إسبانيا

الصفر

وصل عن طريق الإيطاليّة واللاتينيّة.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «cero»

نصُّه في الأصل: «Del it. zero, este del b. lat. zephyrum, este del ár. hisp. ṣífr, y este del ár. clás. ṣifr 'vacío'.»

cifra من صِفْر

الإسبانيّة · إسبانيا

الرقم، العدد

كان «الفارغ» فصار الرقمَ عامّة، ووصل عن طريق اللاتينيّة.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «cifra»

نصُّه في الأصل: «Del b. lat. cifra, este del ár. hisp. ṣífr, y este del ár. clás. ṣifr 'vacío'.»

fulano من فلان

الإسبانيّة · إسبانيا

فلان

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «fulano»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. fulán, este del ár. clás. fulān, y este quizá del egipcio pw rn 'este hombre'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Fulano»

hasta من حتّى

الإسبانيّة · إسبانيا

حتّى، إلى

وتأثّر لفظُها باللاتينيّة ad ista.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «hasta»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. ḥattá, y este del ár. clás. ḥattà, infl. por el lat. ad ista 'hasta eso'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Hasta»

jarabe من شراب

الإسبانيّة · إسبانيا

الشرابُ المحلّى أو الدوائيّ

ضاق معناه من الشراب عامّةً إلى المحلّى والدوائيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «jarabe»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. šaráb, y este del ár. clás. šarāb 'bebida'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Axarabe»

jinete من زناتيّ

الإسبانيّة · إسبانيا

الفارس

نسبةٌ إلى قبائل زناتة المشهورة بالفروسيّة.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «jinete»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. zanáti, gentilicio de Zanāta 'Zeneta', confederación de tribus bereberes conocida por la cría de caballos y el dominio de la equitación.»

laúd من العود

الإسبانيّة · إسبانيا

العود، الآلةُ الموسيقيّة

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «laúd»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. al‘úd, y este del ár. clás. ‘ūd.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alaude»

limón من ليمون

الإسبانيّة · إسبانيا

الليمون

وأصلُه في العربيّة فارسيٌّ فسنسكريتيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «limón»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. la[y]mún, este del ár. laymūn, este del persa limu, y este del sánscr. nimbū.»

mezquino من مسكين

الإسبانيّة · إسبانيا

البخيل، الدنيء

كان المسكينَ فصار البخيلَ الدنيء.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «mezquino»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. miskín, este del ár. clás. miskīn, este del arameo miskēn[ā], y este del acadio muškēnu[m].»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Mezquino»

naranja من نارنجة

الإسبانيّة · إسبانيا

البرتقالة

والنارنجُ في العربيّة فارسيٌّ فسنسكريتيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «naranja»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. naranǧa, este del ár. nāranǧ, este del persa nārang, y este del sánscr. nāraṅga.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Naranja»

noria من ناعورة

الإسبانيّة · إسبانيا

الناعورة

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «noria»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. na‘úra, y este del ár. clás. nā‘ūrah, infl. por acequia y el ant. acenia 'aceña'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Anoria»

ojalá من وشاء الله

الإسبانيّة · إسبانيا

ليتَ، عسى

صارت أداةَ تمنٍّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «ojalá»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. wa šá lláh 'y Dios ha querido'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Oxala»

quilate من قيراط

الإسبانيّة · إسبانيا

القيراط

وأصلُه في العربيّة يونانيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «quilate»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. qiráṭ, este del ár. clás. qīrāṭ, y este del gr. κεράτιον kerátion 'peso de cuatro granos'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Quilate»

rehén من رِهان

الإسبانيّة · إسبانيا

الرهينة

جمعُ «رَهْن»، وصار الشخصَ المحتجَز.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «rehén»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. rihán, pl. de ráhn, y este del ár. clás. rihān.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Rehen»

sandía من سنديّة

الإسبانيّة · إسبانيا

البطّيخُ الأحمر

نسبةٌ إلى السِّند، موطنِه.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «sandía»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. *sandíyya, y este del ár. clás. sindiyyah 'de Sind', región de Pakistán de la que procede.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Sandia»

tabique من تشبيك

الإسبانيّة · إسبانيا

الجدارُ الفاصل

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «tabique»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. tašbík, y este del ár. clás. tašbīk 'acción de enrejar'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Tabique»

tarea من طريحة

الإسبانيّة · إسبانيا

المهمّة، الواجب

من جذر «طرح»: ما يُلقى على المرء من عمل.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «tarea»

نصُّه في الأصل: «Del ár. ṭaríḥa, y este de la raíz del ár. clás. {ṭrḥ} 'echar'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Tarea»

taza من الطاسة

الإسبانيّة · إسبانيا

الفنجان، الكوب

وأصلُ الطَّسْت في العربيّة فارسيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «taza»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. ṭássa, este del ár. ṭassah o ár. clás. ṭast, y este del persa tašt 'cuenco'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Taza»

zaguán من أسطوانة

الإسبانيّة · إسبانيا

دهليزُ المدخل

كانت الأسطوانةَ (الرواق) فصارت مدخلَ البيت.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «zaguán»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. istawán, y este del ár. clás. usṭuwān[ah].»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Azaguan»

zanahoria من سَفُنّاريّة

الإسبانيّة · إسبانيا

الجزر

لفظٌ أندلسيٌّ أصلُه يونانيّ.

المصدر: Diccionario de la lengua española (Real Academia Española، طبعة المئويّة الثالثة) – مدخل «zanahoria»

نصُّه في الأصل: «Del ár. hisp. *safunnárya, y este del gr. σταφυλίνη ἀγρία staphylínē agría 'zanahoria silvestre'.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Azanoria»

التركيّة (٤٧)

تركيا

alim من عليم

التركيّة · تركيا

الكثيرُ العلم

وفي المعجم أنّ أصله «عليم» لا «عالِم».

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «alim»

asker من عسكر

التركيّة · تركيا

الجنديّ

العسكرُ في العربيّة الجيش، وهو في التركيّة الجنديُّ الواحد.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «asker»

harf من حرف

التركيّة · تركيا

الحرف من حروف الهجاء

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «harf»

hukuk من حقوق

التركيّة · تركيا

القانون، علمُ القانون

جمعُ «حقّ» في العربيّة، وهو في التركيّة القانونُ وعلمُه.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «hukuk»

kahve من قهوة

التركيّة · تركيا

البُنُّ وشرابُه

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «kahve»

kanun من قانون

التركيّة · تركيا

القانون

والعربيّةُ أخذته من اليونانيّة قبل أن تعطيه التركيّة.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «kanun»

kitabe من كتابة

التركيّة · تركيا

النقشُ المكتوب على حجرٍ أو بناء

الكتابةُ في العربيّة الخطُّ عامّة، وهي في التركيّة النقشُ وحدَه.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «kitabe»

medrese من مدرسة

التركيّة · تركيا

المدرسةُ الدينيّة

وتخصّ في التركيّة مدارسَ العلوم الشرعيّة.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «medrese»

mektep من مكتب

التركيّة · تركيا

المدرسة

المكتبُ في العربيّة موضعُ الكتابة وتعليم الصبيان، وهو في التركيّة المدرسة.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «mektep»

memleket من مملكة

التركيّة · تركيا

البلد، الوطن

المملكةُ في العربيّة ما يحكمه ملك، وهي في التركيّة البلد.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «memleket»

merhaba من مرحبًا

التركيّة · تركيا

تحيّةُ اللقاء

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «merhaba»

mesele من مسألة

التركيّة · تركيا

المسألة، القضيّة

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «mesele»

millet من ملّة

التركيّة · تركيا

الأمّة، الشعب

الملّةُ في العربيّة الدينُ والشريعة، وصارت في التركيّة الأمّةَ والشعب.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «millet»

saat من ساعة

التركيّة · تركيا

الساعة: جزءٌ من أربعةٍ وعشرين من اليوم

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «saat»

sanat من صنعة

التركيّة · تركيا

الفنّ

الصنعةُ في العربيّة الحرفة، وصارت في التركيّة الفنَّ.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «sanat»

sohbet من صحبة

التركيّة · تركيا

الحديثُ الودّيّ بين الأصحاب

الصحبةُ في العربيّة المرافقة، وصارت في التركيّة الحديثَ بين المتصاحبين.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «sohbet»

talebe من طلبة

التركيّة · تركيا

الطالب

جمعٌ في العربيّة، ويُستعمل في التركيّة للواحد.

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «talebe»

tarih من تاريخ

التركيّة · تركيا

التاريخ: اليومُ والشهرُ والسنة

المصدر: معجم مؤسّسة اللغة التركيّة (Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük)، مدخل «tarih»

البرتغاليّة (٤٣)

البرتغال

açafrão من الزعفران

البرتغاليّة · البرتغال

الزعفران

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «açafrão»

نصُّه في الأصل: «árabe az-za'afran.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Azafran»

açougue من السوق

البرتغاليّة · البرتغال

دكّانُ الجزّار

كان السوقَ فصار الملحمة.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «açougue»

نصُّه في الأصل: «árabe as-soq, mercado, feira.»

açúcar من السُّكَّر

البرتغاليّة · البرتغال

السكّر

وأصلُه في العربيّة سنسكريتيّ.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «açúcar»

نصُّه في الأصل: «árabe as-sukkar, do sânscrito xarkara.»

alambique من الإنبيق

البرتغاليّة · البرتغال

جهازُ التقطير

وأصلُه في العربيّة يونانيّ.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alambique»

نصُّه في الأصل: «árabe al-'anbiq, do grego ámbiks, -ikos.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alambique»

alaúde من العود

البرتغاليّة · البرتغال

العود، الآلةُ الموسيقيّة

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alaúde»

نصُّه في الأصل: «árabe al-'aud, lenha, pedaço de aloé queimado como incenso, alaúde.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alaude»

alcachofra من الخرشوفة

البرتغاليّة · البرتغال

الخرشوف

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alcachofra»

نصُّه في الأصل: «árabe al-kharxofâ.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcarchofa»

alcaide من القائد

البرتغاليّة · البرتغال

حاكمُ القلعة قديمًا

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alcaide»

نصُّه في الأصل: «árabe al-qaid, que conduz, condutor, capitão, chefe, comandante.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcaide»

alcatrão من القطران

البرتغاليّة · البرتغال

القطران

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alcatrão»

نصُّه في الأصل: «árabe al-qatran, resina, alcatrão.»

álcool من الكحل

البرتغاليّة · البرتغال

الكحول

كان الكحلَ فصار الكحول.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «álcool»

نصُّه في الأصل: «árabe al-kuhl, colírio feito de pó de antimónio.»

alcova من القبّة

البرتغاليّة · البرتغال

غرفةُ النوم

كانت القبّةَ فصارت غرفةَ النوم.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alcova»

نصُّه في الأصل: «árabe al-qubba, abóbada, cúpula.»

alcunha من الكنية

البرتغاليّة · البرتغال

اللقب

كانت الكنيةَ فصارت اللقب.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alcunha»

نصُّه في الأصل: «árabe al-kunia, sobrenome.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alcuna»

aldeia من الضَّيْعة

البرتغاليّة · البرتغال

القرية

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «aldeia»

نصُّه في الأصل: «árabe ad-dai'â.»

alecrim من الإكليل

البرتغاليّة · البرتغال

إكليلُ الجبل

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alecrim»

نصُّه في الأصل: «árabe al-iklíl.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alecrim»

alface من الخسّ

البرتغاليّة · البرتغال

الخسّ

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alface»

نصُّه في الأصل: «árabe al-khass.»

alfaiate من الخيّاط

البرتغاليّة · البرتغال

الخيّاط

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alfaiate»

نصُّه في الأصل: «árabe al-haiiât.»

alfândega من الفندق

البرتغاليّة · البرتغال

الجمرك

كان الفندقَ (النُّزُل) فصار الجمرك.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alfândega»

نصُّه في الأصل: «árabe al-funduq, estalagem, hospedaria.»

alferes من الفارس

البرتغاليّة · البرتغال

رتبةٌ عسكريّة (ملازم)

كان الفارسَ فصار رتبةً عسكريّة.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alferes»

نصُّه في الأصل: «árabe al-fáris, cavaleiro, escudeiro.»

algarismo من الخوارزميّ

البرتغاليّة · البرتغال

الرقم

من اسم العالم الخوارزميّ، ووصل عن طريق اللاتينيّة.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «algarismo»

نصُّه في الأصل: «latim medieval algorismus ou algorithmus, do árabe al-Huuarizmi, antropónimo.»

algodão من القطن

البرتغاليّة · البرتغال

القطن

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «algodão»

نصُّه في الأصل: «árabe al-qutun.»

alicerce من الأساس

البرتغاليّة · البرتغال

أساسُ البناء

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alicerce»

نصُّه في الأصل: «árabe al-isas.»

almocreve من المُكاري

البرتغاليّة · البرتغال

سائقُ دوابّ الحمل

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «almocreve»

نصُّه في الأصل: «árabe al-mukari.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Almocreve»

almofada من المِخَدّة

البرتغاليّة · البرتغال

الوسادة

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «almofada»

نصُّه في الأصل: «árabe al-mukhaddâ, coxim, travesseiro.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Almohada»

almôndega من البندقة

البرتغاليّة · البرتغال

كرةُ اللحم

كانت البندقةَ فصارت كرةَ اللحم.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «almôndega»

نصُّه في الأصل: «árabe al-bundqâ, avelã, bolinha.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Albondiga»

alqueire من الكيل

البرتغاليّة · البرتغال

مكيالٌ قديم

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «alqueire»

نصُّه في الأصل: «árabe al-kail.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Alqueire»

arroba من الرُّبْع

البرتغاليّة · البرتغال

وحدةُ وزنٍ قديمة

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «arroba»

نصُّه في الأصل: «árabe ar-ruba'a, um quarto, quarta parte.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Arroba»

arroz من الرُّزّ

البرتغاليّة · البرتغال

الأرزّ

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «arroz»

نصُّه في الأصل: «árabe ar-ruzz.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Arroz»

azeitona من الزيتونة

البرتغاليّة · البرتغال

الزيتونة

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «azeitona»

نصُّه في الأصل: «árabe az-zaitunâ.»

azenha من السانية

البرتغاليّة · البرتغال

الطاحونةُ المائيّة

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «azenha»

نصُّه في الأصل: «árabe as-saniâ, roda de irrigação, nora, animal que a faz mover.»

azulejo من الزُّلَيْج

البرتغاليّة · البرتغال

البلاطُ المزخرف

دخل البرتغاليّةَ عن الإسبانيّة.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «azulejo»

نصُّه في الأصل: «espanhol azulejo, do árabe hispânico al-zuléig.»

cifra من صفر

البرتغاليّة · البرتغال

الرقم؛ الشيفرة

كان «الفارغ» فصار الرقم، ووصل عن طريق اللاتينيّة.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «cifra»

نصُّه في الأصل: «latim medieval cifra, do árabe sifr, vazio, zero.»

enxaqueca من الشقيقة

البرتغاليّة · البرتغال

الصداعُ النصفيّ

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «enxaqueca»

نصُّه في الأصل: «árabe ax-xaqiqâ.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Axaqueca»

fulano من فلان

البرتغاليّة · البرتغال

فلان

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «fulano»

نصُّه في الأصل: «árabe fulan, alguém, um certo, uma determinada pessoa.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Fulano»

javali من جبليّ

البرتغاليّة · البرتغال

الخنزيرُ البرّيّ

من «الجبليّ».

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «javali»

نصُّه في الأصل: «árabe jabalii, montês.»

laranja من نارنجة

البرتغاليّة · البرتغال

البرتقالة

وأصلُه في العربيّة فارسيّ.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «laranja»

نصُّه في الأصل: «árabe narandja, do persa narang.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Naranja»

limão من ليمون

البرتغاليّة · البرتغال

الليمون

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «limão»

نصُّه في الأصل: «árabe limun.»

marfim من الفيل

البرتغاليّة · البرتغال

العاج

من العاميّة «مَلْفيل»، من «الفيل».

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «marfim»

نصُّه في الأصل: «árabe vulgar malfîl, do árabe fil, elefante.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Marfil»

nora من الناعورة

البرتغاليّة · البرتغال

الناعورة

بمعنى الناعورة؛ أمّا «nora» بمعنى زوجة الابن فلاتينيّة.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «nora»

نصُّه في الأصل: «árabe anna'ura.»

oxalá من وشاء الله

البرتغاليّة · البرتغال

ليتَ، عسى

دخلت البرتغاليّةَ عن الإسبانيّة ojalá، ويذكر المعجم «إن شاء الله» أيضًا.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «oxalá»

نصُّه في الأصل: «espanhol ojalá, do árabe wa xallah ou in xallah, queira deus, se deus quiser.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Oxala»

refém من رِهان

البرتغاليّة · البرتغال

الرهينة

صيغةٌ من «رَهْن»، وصار الشخصَ المحتجَز.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «refém»

نصُّه في الأصل: «árabe rihan, forma popular de rahn, penhor.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Rehen»

tarefa من طريحة

البرتغاليّة · البرتغال

المهمّة

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «tarefa»

نصُّه في الأصل: «árabe tariha.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Tarea»

xadrez من الشطرنج

البرتغاليّة · البرتغال

الشطرنج

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «xadrez»

نصُّه في الأصل: «árabe hispânico as-satrang.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Axedrez»

xarope من شراب

البرتغاليّة · البرتغال

الشرابُ الدوائيّ

ضاق معناه من الشراب إلى الدوائيّ.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «xarope»

نصُّه في الأصل: «árabe xarab, bebida, poção.»

ومصدرٌ ثانٍ: R. Dozy & W. H. Engelmann, Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l'arabe, 2e éd. (Leyde: Brill, 1869) – مادّة «Axarabe»

zero من صفر

البرتغاليّة · البرتغال

الصفر

وصل عن طريق الفرنسيّة والإيطاليّة.

المصدر: Dicionário Priberam da Língua Portuguesa – مدخل «zero»

نصُّه في الأصل: «francês zéro, do italiano zero, do árabe sifr, vazio, zero.»

الفرنسيّة (٤٣)

فرنسا

abricot من البَرْقوق

الفرنسيّة · فرنسا

المشمش

دخلت عن طريق الكتالونيّة، والعربيّة أخذتها من اليونانيّة عن اللاتينيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «abricot»

نصُّه في الأصل: «sa forme indique un empr. au cat. albercoc … L'esp. albaricoque, le port. albricoque et le cat. albercoc sont tous trois empr. à l'ar. al barkuk < bas gr. praikokkion < lat. praecoquum « fruit précoce »»

alambic من الأنبيق

الفرنسيّة · فرنسا

جهازُ التقطير

دخلت على الأرجح عن طريق لاتينيّة الخيميائيّين، والعربيّة أخذتها من اليونانيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «alambic»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. al-anbīq « chapiteau de la cornue » …, prob. par l'intermédiaire du lat. médiév. des alchimistes … L'ar. anbīq est issu lui-même du gr. ἄμβιξ»

alchimie من الكيمياء

الفرنسيّة · فرنسا

الخيمياء

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، وأصلُ الكلمة العربيّة مختلَفٌ فيه: يونانيّ أو قبطيّ

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «alchimie»

نصُّه في الأصل: «Empr. au lat. médiév. alchimia … ce lat. est formé sur l'ar. al Kīmīja, article al, et Kīmīja « pierre philosophale, alchimie »»

alcool من الكُحل

الفرنسيّة · فرنسا

الكحول

دخلت عن طريق الإسبانيّة، وأصلُ معناها مسحوقُ الإثمد

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «alcool»

نصُّه في الأصل: «de l'hisp.-ar. kuḥúl (ar. kuḥl) « poudre d'antimoine extrêmement fine servant de fard pour les yeux », par l'intermédiaire de l'esp. alcohol»

algèbre من الجبر

الفرنسيّة · فرنسا

علمُ الجبر

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة في القرن الثاني عشر

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «algèbre»

نصُّه في الأصل: «Empr. au lat. médiév. algebra « id. », mot formé au xiie s. par Gerardo de Cremona …, d'apr. l'ar. al-ǧabr « réduction »»

algorithme من الخوارزميّ

الفرنسيّة · فرنسا

خوارزميّة

دخلت عن طريق الإسبانيّة القديمة، وتأثّرت باليونانيّة arithmos «عدد»

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «algorithme»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'a. esp. alguarismo … L'esp. alguarismo est issu de l'ar. Al Ḫuwārizmī, littéralement « celui de Huwārizm », surnom du mathématicien ar. du ixe s. … La forme algorithme est le résultat d'un croisement de algorisme avec le gr. ἀριθμός»

almanach من المَناخ

الفرنسيّة · فرنسا

التقويمُ السنويّ

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة من عربيّة الأندلس

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «almanach»

نصُّه في الأصل: «Empr. au lat. médiév. almanach « calendrier » …, de l'ar. d'Espagne al manāḫ « id. »»

amiral من الأمير العالي

الفرنسيّة · فرنسا

أميرُ البحر، قائدُ الأسطول

يردّها المعجم إلى «أمير العالي» لا إلى «أمير البحر»

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «amiral»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. amīr al-ʿālī « très grand chef » … et non de l'ar. amīr-al-(bahr) « commandant de la mer »»

arsenal من دار الصِّناعة

الفرنسيّة · فرنسا

مستودعُ السلاح

دخلت مباشرةً وعن طريق لهجات الإيطاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «arsenal»

نصُّه في الأصل: «prob. empr. directement à l'ar. …; Vidos propose … l'ar. dâr-sinâ' …; empr. de même à l'ar., mais par l'intermédiaire des dial. ital.»

azur من لازَوَرْد

الفرنسيّة · فرنسا

الزُّرقة السماويّة

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «azur»

نصُّه في الأصل: «Empr. par l'intermédiaire du lat. médiév. azurium …, forme déglutinée issue de l'ar. lāzaward « lapis lazuli », lui-même issu du persan lāzward»

bled من بلاد

الفرنسيّة · فرنسا

قريةٌ نائية (بالعامّيّة)

من عربيّة الجزائر

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «bled»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. d'Algérie blad « terrain, pays », la forme de l'ar. class. étant bilād»

café من قَهْوة

الفرنسيّة · فرنسا

القهوة

دخلت عن طريق التركيّة، وربّما عن طريق الإيطاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «café»

نصُّه في الأصل: «Empr. au turc qahve (… empr. à l'ar. qahwa …) soit directement, soit par l'intermédiaire de l'ital.»

chiffre من صِفْر

الفرنسيّة · فرنسا

الرقم

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، وكان معناها أوّلًا الصفر، والعربيّة ترجمت بها السنسكريتيّة śūnya

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «chiffre»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. ṣifr « vide, zéro », calque du skr. śūnya « id. », par l'intermédiaire du lat. médiév. cifra « zéro »»

chouïa من شُوَيّة

الفرنسيّة · فرنسا

قليلًا (بالعامّيّة)

من عربيّة المغرب العربيّ، تصغيرُ «شيء»

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «chouïa»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. magrébien šuya « un peu » (ar. class. šuwayya « id. », dimin. de šay' « chose »)»

coton من قُطْن

الفرنسيّة · فرنسا

القطن

دخلت عن طريق الإيطاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «coton»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. quṭun « coton » par l'intermédiaire de l'ital. cotone»

douane من دِيوان

الفرنسيّة · فرنسا

الجمارك

دخلت عن طريق الإيطاليّة القديمة، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «douane»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'a. ital. doana, dovana …, empr. à l'ar. vulg. *duwān, altération de l'ar. dīwān, empr. au persan dīwān « douane » et « divan »»

échec من شاه

الفرنسيّة · فرنسا

الإخفاق؛ وفي الجمع الشطرنج

فارسيّةُ الأصل بلغت الفرنسيّة عن طريق العربيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «échec»

نصُّه في الأصل: «Empr. au persan šāh « roi », par l'intermédiaire de l'ar.»

élixir من الإكسير

الفرنسيّة · فرنسا

الإكسير، دواءٌ عجيب

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها من اليونانيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «élixir»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. al-'iksīr « la pierre philosophale » par l'intermédiaire du lat. médiév. elixir … est lui-même empr. au gr. ξηρίον»

épinard من إسفاناخ

الفرنسيّة · فرنسا

السبانخ

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة من عربيّة الأندلس، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «épinard»

نصُّه في الأصل: «Empr. par l'intermédiaire du lat. médiév. spinarchia …, à l'ar. d'Espagne isbināḫ, ar. oriental asfanāḫ … et celui-ci au persan aspanāḫ»

estragon من طَرْخون

الفرنسيّة · فرنسا

الطرخون، عشبةٌ عطريّة

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها على الأرجح من اليونانيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «estragon»

نصُّه في الأصل: «Empr., par l'intermédiaire du lat. médiév. tarcon, … à l'ar. tarḫūn …, et celui-ci prob. au gr. class. δρακόντιον»

gazelle من غَزال، غَزالة

الفرنسيّة · فرنسا

الغزال

مأخوذةٌ من العربيّة مباشرةً

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «gazelle»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. class. ġazāl (fém. ġazāla), ar. maghrébin ġazēl « id. »»

girafe من زَرافة

الفرنسيّة · فرنسا

الزرافة

دخلت عن طريق الإيطاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «girafe»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ital. giraffa …, lui-même empr. à l'ar. zurāfa pour ar. class. zarāfa»

hasard من الزَّهْر

الفرنسيّة · فرنسا

المصادفة؛ وأصلُها النَّرد

دخلت عن طريق الإسبانيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «hasard»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. pop. az-zahr « le dé à jouer » … par l'intermédiaire de l'esp. azar»

jasmin من ياسَمين

الفرنسيّة · فرنسا

الياسمين

العربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «jasmin»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. yāsamīn « jasmin » et celui-ci au persan yāsamīn»

jupe من جُبَّة

الفرنسيّة · فرنسا

التنّورة

دخلت عن طريق إيطاليّة الجنوب القديمة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «jupe»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'a. ital. du Sud jupa « veste d'homme ou de femme d'origine orientale » …, lui-même empr. à l'ar. ǧubba « veste de dessous »»

luth من العُود

الفرنسيّة · فرنسا

العود، آلةٌ وتريّة

دخلت مباشرةً أو عن طريق البروفنساليّة أو الإسبانيّة القديمتين

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «luth»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. al-ʿūd (ʿūd « bois; luth », précédé de l'art. al-) soit directement, soit par l'intermédiaire de l'a. prov. lautz … ou de l'a. esp. alod»

magasin من مَخازن (جمع مَخْزَن)

الفرنسيّة · فرنسا

متجر؛ وأصلُها المخزن

دخلت عن طريق البروفنساليّة أو الإيطاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «magasin»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. maḫāzin, plur. de maḫzan « entrepôt », soit par l'intermédiaire du prov. …, soit par l'intermédiaire de l'ital.»

matelas من مَطْرَح

الفرنسيّة · فرنسا

فِراشُ السرير

دخلت على الأرجح عن طريق الإيطاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «matelas»

نصُّه في الأصل: «Prob. empr., par l'intermédiaire de la lang. franque, à l'ital. materasso …, lui-même issu de l'ar. maṭraḥ « coussin, tapis », dér. de la racine ṭaraḥa « jeter »»

mesquin من مِسْكين

الفرنسيّة · فرنسا

بخيل؛ وحقير

دخلت عن طريق الإيطاليّة أو الإسبانيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «mesquin»

نصُّه في الأصل: «Empr. — soit à l'ital. meschino … — soit à l'esp. mezquino …, tous deux empr. à l'ar. miskin « pauvre »»

nadir من نَظير (السَّمْت)

الفرنسيّة · فرنسا

النقطةُ المقابلة للسمت

مأخوذةٌ من العربيّة، ومثلُها في اللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «nadir»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. naẓīr, pour naẓīr as-samt « opposé au zénith »»

orange من نارَنْج

الفرنسيّة · فرنسا

البرتقال

دخلت عن طريق الإيطاليّة، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «orange»

نصُّه في الأصل: «… arancio « oranger » et « orange », ce dernier étant empr., avec déglutination, à l'ar. nārang(a), lui-même empr. au persan narang»

récif من الرَّصيف

الفرنسيّة · فرنسا

الشِّعابُ الصخريّة في البحر

دخلت عن طريق الإسبانيّة أو البرتغاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «récif»

نصُّه في الأصل: «Empr. soit à l'esp. arrecife « récif » … lui-même empr. à l'ar. ar-raṣīf (… raṣīf « chaussée, levée …, digue, quai, trottoir »)»

safran من زَعْفَران

الفرنسيّة · فرنسا

الزعفران

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «safran»

نصُّه في الأصل: «Empr. au lat. médiév. safranum, et celui-ci à l'ar. zaʿfarān « safran »»

sirop من شَراب

الفرنسيّة · فرنسا

الشراب المحلّى

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «sirop»

نصُّه في الأصل: «Empr. au lat. médiév. siroppus … et celui-ci à l'ar. šarāb « boisson; sirop »»

sofa من صُفَّة

الفرنسيّة · فرنسا

أريكة

دخلت عن طريق التركيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «sofa»

نصُّه في الأصل: «Empr. au turc sofa « estrade » et celui-ci à l'ar. ṣuffa « coussin que l'on met sur une selle; estrade, banquette dans une mosquée; divan, sofa »»

sorbet من شَرْبة

الفرنسيّة · فرنسا

المثلّجات بالفاكهة

دخلت على الأرجح عن طريق الإيطاليّة والتركيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «sorbet»

نصُّه في الأصل: «Empr., prob. par l'intermédiaire de l'ital. sorbetto …, au turc şerbet …, et celui-ci à l'ar. šarba « boisson », dér. de šariba « boire »»

sucre من سُكَّر

الفرنسيّة · فرنسا

السكّر

دخلت عن طريق الإيطاليّة، والكلمة العربيّة هنديّةُ الأصل

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «sucre»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ital. zucchero « sucre » …, lui-même empr. à l'ar. sukkar qui … est d'orig. indienne (skr. śarkarā)»

talc من طَلْق

الفرنسيّة · فرنسا

الطَّلق، معدنٌ ليّن

مأخوذةٌ من العربيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «talc»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. ṭalq, même sens. Cf. le lat. médiév. talc, talcum»

tarif من تَعْريف

الفرنسيّة · فرنسا

تعرِفةُ الأسعار

دخلت عن طريق الإيطاليّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «tarif»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ital. tariffa, et celui-ci à l'ar. taʿrīf « notification, information; définition, détermination »»

tasse من طاسة

الفرنسيّة · فرنسا

فنجانٌ أو قَدَح

دخلت على الأرجح عن طريق البروفنساليّة أو الإيطاليّة، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «tasse»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. ṭāsa, ṭassa « coupe, tasse, écuelle », lui-même empr. au persan tašt … très prob. parvenu en fr. par l'intermédiaire du prov. et/ou de l'ital.»

toubib من طبيب

الفرنسيّة · فرنسا

الطبيب (بالعامّيّة)

من عربيّة المغرب العربيّ

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «toubib»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ar. maghrébin ṭbīb (ar. class. ṭabīb) « médecin », avec adjonction d'un -ou- épenthétique»

zénith من سَمْت (الرأس)

الفرنسيّة · فرنسا

سمتُ الرأس؛ والذروة

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، بقراءةٍ خاطئةٍ لـ«سمت»

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «zénith»

نصُّه في الأصل: «Empr. au lat. médiév. zenit …; ces formes sont issues par mauvaise lecture (ni pour m) de semt, zemt, transcr. de l'ar. samt, pour samt ar-ra's « zénith »»

zéro من صِفْر

الفرنسيّة · فرنسا

الصفر

دخلت عن طريق الإيطاليّة واللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Trésor de la langue française informatisé (CNRTL) – مدخل «zéro»

نصُّه في الأصل: «Empr. à l'ital. zero … altér. de zefiro, issu du lat. médiév. zephirum (1202, Leonardo Fibonacci) …, empr. à l'ar. ṣifr « vide; zéro »»

الإنجليزيّة (٤٢)

بريطانيا

admiral من أمير الـ

الإنجليزيّة · بريطانيا

أميرُ البحر، قائدُ الأسطول

دخلت عن طريق الفرنسيّة القديمة، وهي «أمير الـ» مقتطعةً من تراكيب مثل «أمير المؤمنين»

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «admiral»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1175–1225; Middle English, variant of amiral < Old French < Arabic amīr al commander of the; -d- < Medieval Latin admīrābilis mundī for Arabic amīr al-mu'minīn commander of the faithful»

alchemy من الكيمياء

الإنجليزيّة · بريطانيا

الخيمياء

دخلت عن طريق الفرنسيّة القديمة واللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها من اليونانيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «alchemy»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1375–1425; from Old French alquemie, from Medieval Latin alchymia, from Arabic al “the” + kīmiyā', from Greek chēmeía»

alcohol من الكُحل

الإنجليزيّة · بريطانيا

الكحول

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة والحديثة، وأصلُ معناها مسحوقُ الإثمد

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «alcohol»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1535–45; < New Latin < Medieval Latin < Arabic al-kuḥl the powdered antimony, the distillate»

alcove من القُبَّة

الإنجليزيّة · بريطانيا

تجويفٌ في الجدار أو مُخدع

دخلت عن طريق الفرنسيّة والإسبانيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «alcove»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1670–80; < French alcôve < Spanish alcoba < Arabic al-qubbah the dome»

algebra من الجبر

الإنجليزيّة · بريطانيا

علمُ الجبر

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «algebra»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1535–45; < Medieval Latin < Arabic al-jabr literally, restoration»

algorithm من الخوارزميّ

الإنجليزيّة · بريطانيا

خوارزميّة: خطواتُ حلٍّ محدّدة

صيغةٌ من algorism نسبةً إلى الخوارزميّ، عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، وتأثّرت باليونانيّة arithmós «عدد»

المصدر: Dictionary.com – مدخلا «algorithm» و«algorism»

نصُّه في الأصل: «algorithm: variant of algorism, by association with Greek arithmós “number”. algorism: from Medieval Latin algorismus, from Arabic al “the” + kh(u)wārizmī (surname of a 9th-century Muslim mathematician)»

alkali من القِلْي

الإنجليزيّة · بريطانيا

القَلَويّ

دخلت عن طريق الفرنسيّة الوسيطة، والقِلْي رمادُ نباتٍ ملحيّ

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «alkali»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1300–50; Middle English alkaly < Middle French alcali < dialectal Arabic al-qalī, variant of Arabic qily saltwort ashes»

almanac من المَناخ

الإنجليزيّة · بريطانيا

التقويمُ السنويّ

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة من عربيّة الأندلس، والمعجمُ لا يقطع بأصل الكلمة العربيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «almanac»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; Middle English almenak < Medieval Latin almanach < Spanish Arabic al the + manākh calendar < ?»

amber من عَنْبَر

الإنجليزيّة · بريطانيا

الكهرمان

دخلت عن طريق الفرنسيّة القديمة واللاتينيّة الوسيطة، وكان العنبرُ اسمَ مادّةٍ أخرى

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «amber»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; Middle English ambre < Old French < Medieval Latin ambra < Arabic ʿanbar ambergris»

apricot من البَرْقوق

الإنجليزيّة · بريطانيا

المشمش

دخلت عن طريق الفرنسيّة والبرتغاليّة أو الإسبانيّة، والعربيّة أخذتها من اليونانيّة عن اللاتينيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «apricot»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1545–55; < Middle French abricot < Portuguese albricoque or Spanish albar(i)coque < Arabic al the + barqūq < Medieval Greek < Late Latin praecocquum»

arsenal من دار الصِّناعة

الإنجليزيّة · بريطانيا

مستودعُ السلاح

دخلت عن طريق الإيطاليّة (لهجة البندقيّة) والفرنسيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «arsenal»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1500–10; (< Middle French) < Italian arzanale < Upper Italian (Venetian) arzanà dockyard < Arabic dār ṣināʿah workshop (literally, house of handwork)»

assassin من حشّاشين

الإنجليزيّة · بريطانيا

قاتلٌ غِيلةً

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «assassin»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1525–35; < Medieval Latin assassinī (plural) < Arabic ḥashshāshīn eaters of hashish»

azimuth من السُّموت

الإنجليزيّة · بريطانيا

زاويةُ السَّمت

دخلت عن طريق الفرنسيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «azimuth»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; Middle English azimut < Middle French ≪ Arabic as sumūt the ways (i.e., directions)»

candy من قَنْديّ

الإنجليزيّة · بريطانيا

الحلوى

دخلت عن طريق الفرنسيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة عن السنسكريتيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «candy»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1225–75; Middle English candi < Middle French sucre candi; candi ≪ Arabic qandī < Persian qandi sugar < Sanskrit khaṇḍakaḥ»

carat من قِيراط

الإنجليزيّة · بريطانيا

القيراط

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها من اليونانيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «carat»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1545–55; < Medieval Latin carratus < Arabic qīrāṭ weight of 4 grains < Greek kerátion carob bean»

checkmate من شاه مات

الإنجليزيّة · بريطانيا

كِشّ ملِك المُنهي للعبة

دخلت عن طريق الفرنسيّة الوسيطة، والعبارةُ فارسيّةٌ في أصلها

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «checkmate»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1300–50; Middle English chek mat(e), from Middle French escec mat, from Arabic shāh māt, from Persian: literally, “the king (is) checked, nonplussed”»

cipher من صِفْر

الإنجليزيّة · بريطانيا

الرقم؛ والشيفرة

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة ترجمت بها السنسكريتيّة śūnyā «الفارغ»

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «cipher»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; Middle English siphre, from Medieval Latin ciphra, from Arabic ṣifr “empty, zero”; translation of Sanskrit śūnyā “empty”»

coffee من قَهْوة

الإنجليزيّة · بريطانيا

القهوة

دخلت عن طريق الإيطاليّة والتركيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «coffee»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1590–1600; < Italian caffè < Turkish kahve < Arabic qahwah»

cotton من قُطْن

الإنجليزيّة · بريطانيا

القطن

دخلت عن طريق الفرنسيّة القديمة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «cotton»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1250–1300; Middle English cotoun, from Old French coton, from Arabic quṭun, quṭn»

crimson من قِرْمِزيّ

الإنجليزيّة · بريطانيا

الأحمرُ القاني

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «crimson»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1375–1425; late Middle English cremesin, from Medieval Latin cremesīnus, ultimately from Arabic qirmizī»

elixir من الإكسير

الإنجليزيّة · بريطانيا

الإكسير، دواءٌ عجيب

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها من اليونانيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «elixir»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; Middle English < Medieval Latin < Arabic al iksīr alchemical preparation < Late Greek xḗrion drying powder»

gazelle من غَزالة

الإنجليزيّة · بريطانيا

الغزال

دخلت عن طريق الفرنسيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «gazelle»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1575–85; < French; Old French gazel < Arabic ghazāla»

giraffe من زَرافة

الإنجليزيّة · بريطانيا

الزرافة

دخلت عن طريق الفرنسيّة والإيطاليّة، وأصلُها قبل العربيّة غيرُ مؤكّد

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «giraffe»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1585–95; from French girafe, from Italian giraffa, from dialectal Arabic zirāfah; further origin uncertain»

jar من جَرَّة

الإنجليزيّة · بريطانيا

وعاءٌ أو مَرْطَبان

طريقُ دخولها غيرُ محسوم: الفرنسيّة أو الإسبانيّة والبرتغاليّة أو اللاتينيّة الوسيطة، وكلُّها تنتهي إلى العربيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «jar»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1585–95; Middle English jarre, possibly from Old French jarre, from Spanish or Portuguese jarra, or from Medieval Latin jarra, from Old Provençal jarra, from Arabic jarrah “earthen water vessel”»

lute من العُود

الإنجليزيّة · بريطانيا

العود، آلةٌ وتريّة

دخلت عن طريق الفرنسيّة والبروفنساليّة القديمة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «lute»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1325–75; Middle English lut(e), from Middle French, Old French leut, lut, from Old Provençal laut, from Arabic al ʿūd»

magazine من مَخازن (جمع مَخْزَن)

الإنجليزيّة · بريطانيا

مجلّة؛ وأصلُها المخزن

دخلت عن طريق الفرنسيّة والإيطاليّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «magazine»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1575–85; from French magasin, from Italian magazzino “warehouse, depot” from Arabic makhāzin, plural of makhzan “storehouse”»

mattress من مَطْرَح

الإنجليزيّة · بريطانيا

فِراشُ السرير

دخلت عن طريق الفرنسيّة القديمة والإيطاليّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «mattress»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1250–1300; Middle English materas < Old French < Italian materasso < Arabic maṭraḥ mat, cushion»

mohair من مُخَيَّر

الإنجليزيّة · بريطانيا

صوفُ ماعز الأنقرة

دخلت عن طريق الإيطاليّة، وتغيّر لفظُها بالتأويل الشعبيّ

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «mohair»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1560–70; variant (by folk etymology) of earlier mocayare < Italian moccaiaro < Arabic mukhayyar literally, chosen, choice»

monsoon من مَوْسِم

الإنجليزيّة · بريطانيا

الرياح الموسميّة

دخلت عن طريق الهولنديّة والبرتغاليّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «monsoon»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1575–85; from obsolete Dutch monssoen, from Portuguese monção, from Arabic mawsim “season,” noun derivative of wasama “to mark”»

nadir من نَظير (السَّمْت)

الإنجليزيّة · بريطانيا

النقطةُ المقابلة للسمت؛ والحضيض

دخلت عن طريق الفرنسيّة الوسيطة واللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «nadir»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; Middle English nadir, from Middle French nadir, from Medieval Latin nadir, from Arabic naẓīr (as-samt) “opposite (the zenith)”»

orange من نارَنْج

الإنجليزيّة · بريطانيا

البرتقال

دخلت عن طريق الفرنسيّة القديمة، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة عن السنسكريتيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «orange»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1300–50; Middle English, Old French orenge, from Arabic nāranj, from Persian nārang, from Sanskrit nāraṅga»

safari من سَفَر

الإنجليزيّة · بريطانيا

رحلةٌ في البرّيّة لمشاهدة الحيوان

دخلت عن طريق السواحيليّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «safari»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1885–90; < Swahili < Arabic safar journey»

saffron من زَعْفَران

الإنجليزيّة · بريطانيا

الزعفران

دخلت عن طريق الفرنسيّة القديمة واللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «saffron»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1150–1200; Middle English saffran, Old French safran < Medieval Latin saffrānum < Arabic zaʿfarān»

sofa من صُفَّة

الإنجليزيّة · بريطانيا

أريكة

دخلت عن طريق التركيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «sofa»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1615–25; < Turkish < Arabic ṣuffah platform used as a seat»

spinach من إسفاناخ

الإنجليزيّة · بريطانيا

السبانخ

دخلت عن طريق الفرنسيّة واللاتينيّة الوسيطة، وقد تكون العربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «spinach»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1400–50; Middle English spinache, from Anglo-French, from Old French espinache, from Medieval Latin spinargium, ultimately from Arabic isfānākh, isfināj, perhaps from Persian isfānāj»

sugar من سُكَّر

الإنجليزيّة · بريطانيا

السكّر

دخلت عن طريق الفرنسيّة واللاتينيّة الوسيطة والإيطاليّة، ويقرنها المعجم بالفارسيّة «شَكَر»

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «sugar»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1250–1300; Middle English sugre, sucre < Middle French sucre < Medieval Latin succārum < Italian zucchero < Arabic sukkar; obscurely akin to Persian shakar»

syrup من شَراب

الإنجليزيّة · بريطانيا

الشراب المحلّى

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة والفرنسيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «syrup»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; < Medieval Latin syrupus < Arabic sharāb a drink; replacing Middle English sirop < Middle French»

talc من طَلْق

الإنجليزيّة · بريطانيا

الطَّلق، معدنٌ ليّن

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة، والعربيّة أخذتها من الفارسيّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «talc»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1595–1605; < Medieval Latin talcum < Arabic ṭalq mica < Persian talk»

tamarind من تَمْر هِنديّ

الإنجليزيّة · بريطانيا

التمر الهنديّ

دخلت عن طريق اللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «tamarind»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1525–35; < Medieval Latin tamarindus ≪ Arabic tamr hindī literally, Indian date»

tariff من تَعْرِيفة

الإنجليزيّة · بريطانيا

تعرِفةٌ جمركيّة

دخلت عن طريق الإيطاليّة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «tariff»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1585–95; earlier tariffa, from Italian, from Arabic taʿrīfah, derivative of ʿarrafa “to make known”»

zenith من سَمْت (الرأس)

الإنجليزيّة · بريطانيا

سمتُ الرأس؛ والذروة

دخلت عن طريق الإسبانيّة القديمة واللاتينيّة الوسيطة، بقراءةٍ خاطئةٍ لـ«سمت»

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «zenith»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1350–1400; Middle English cenith < Medieval Latin < Old Spanish zenit, scribal error for zemt < Arabic samt road (compare Arabic samt ar-rās road above one's head)»

zero من صِفْر

الإنجليزيّة · بريطانيا

الصفر

دخلت عن طريق الإيطاليّة واللاتينيّة الوسيطة

المصدر: Dictionary.com (Random House Unabridged Dictionary) – مدخل «zero»، قسم Origin

نصُّه في الأصل: «1595–1605; < Italian < Medieval Latin zephirum < Arabic ṣifr cipher»

الهوسا (٤١)

نيجيريا

tajiri من تاجر

الهوسا · نيجيريا

الغنيّ

التاجرُ في العربيّة البائع، وصار في الهوسا الغنيّ.

المصدر: Ari Awagana & H. Ekkehard Wolff (with Doris Löhr), «Hausa vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «tajiri»

wasiƙa من وثيقة

الهوسا · نيجيريا

الرسالة

الوثيقةُ في العربيّة المستندُ المكتوب، وهي في الهوسا الرسالة.

المصدر: Ari Awagana & H. Ekkehard Wolff (with Doris Löhr), «Hausa vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «wasiƙa»

الأرديّة (٣٠)

باكستان

اخبار (akhbār) من أخبار

الأرديّة · باكستان

الجريدة

جمعٌ في العربيّة، ويُستعمل في الأرديّة مفردًا بمعنى الجريدة.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «اخبار (akhbār)» موسومٌ A (عربيّ)

خیال (khayāl) من خيال

الأرديّة · باكستان

الفكرة، الرأي

الخيالُ في العربيّة الطيفُ والتخيّل، وهو في الأرديّة الفكرةُ والرأي.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «خیال (khayāl)» موسومٌ A (عربيّ)

سبق (sabaq) من سبق

الأرديّة · باكستان

الدرس

السَّبقُ في العربيّة التقدّم، وهو في الأرديّة الدرس.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «سبق (sabaq)» موسومٌ A (عربيّ)

غریب (gharīb) من غريب

الأرديّة · باكستان

الغريب؛ الفقير

ومن معانيها في الأرديّة: الفقير.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «غریب (gharīb)» موسومٌ A (عربيّ)

غلط (ghalaṭ) من غلط

الأرديّة · باكستان

الخطأ؛ خاطئ

وتُستعمل صفةً بمعنى «خاطئ».

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «غلط (ghalaṭ)» موسومٌ A (عربيّ)

فکر (fikr) من فِكر

الأرديّة · باكستان

الفكر، التأمّل؛ الهمّ

ومن معانيها في الأرديّة: الهمُّ والقلق.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «فکر (fikr)» موسومٌ A (عربيّ)

مطلب (maṭlab) من مطلب

الأرديّة · باكستان

المعنى، القصد

المطلبُ في العربيّة المطلوب، وهو في الأرديّة المعنى والغرض.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «مطلب (maṭlab)» موسومٌ A (عربيّ)

مکان (makān) من مكان

الأرديّة · باكستان

البيت، المسكن

المكانُ في العربيّة الموضع، ومن معانيه في الأرديّة البيت.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «مکان (makān)» موسومٌ A (عربيّ)

ملک (mulk) من مُلك

الأرديّة · باكستان

البلد، المملكة

المُلكُ في العربيّة السلطان، ومن معانيه في الأرديّة البلد.

المصدر: John T. Platts, A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English (1884)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «ملک (mulk)» موسومٌ A (عربيّ)

الإندونيسيّة (٣٠)

إندونيسيا

adat من عادة

الإندونيسيّة · إندونيسيا

العُرف، التقاليدُ المتوارثة

وصارت تعني الأعرافَ المتوارثة والقانونَ العرفيّ.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «adat»

akal من عقل

الإندونيسيّة · إندونيسيا

العقل؛ الحيلة

وتأتي أيضًا بمعنى الحيلة والتدبير.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «akal»

alam من عالَم

الإندونيسيّة · إندونيسيا

الطبيعة، العالَم

وتعني الطبيعةَ أيضًا، كما في «alam semesta» أي الكون.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «alam»

alamat من علامة

الإندونيسيّة · إندونيسيا

العنوان: عنوانُ السكن أو البريد

«العلامة» صارت عنوانَ السكن.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «alamat»

awal من أوّل

الإندونيسيّة · إندونيسيا

البداية؛ مُبكِّر

صارت اسمًا بمعنى البداية، وصفةً بمعنى «مبكّر».

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «awal»

hakim من حاكم

الإندونيسيّة · إندونيسيا

القاضي

«الحاكم» صار القاضيَ الذي يحكم في المحكمة.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «hakim»

lahir من ظاهر

الإندونيسيّة · إندونيسيا

وُلِد

«الظاهر» البادي للعيان، وصار في الإندونيسيّة فعلَ الولادة.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «lahir»

mahkamah من محكمة

الإندونيسيّة · إندونيسيا

المحكمةُ العليا

تُستعمل في أسماء المحاكم العليا (Mahkamah Agung).

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «mahkamah»

murid من مُريد

الإندونيسيّة · إندونيسيا

التلميذ

«المُريد» السالكُ عند الصوفيّة، وصار تلميذَ المدرسة.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «murid»

musim من موسم

الإندونيسيّة · إندونيسيا

فصلُ السنة

صارت اسمًا لفصول السنة، مثل «musim hujan» أي موسم الأمطار.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «musim»

rakyat من رعيّة

الإندونيسيّة · إندونيسيا

الشعب، المواطنون

ومنها اسمُ مجلس النوّاب «Dewan Perwakilan Rakyat».

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «rakyat»

sahabat من صحابة

الإندونيسيّة · إندونيسيا

الصديق

جمعٌ في العربيّة، وصارت للمفرد بمعنى الصديق.

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «sahabat»

salju من الثلج

الإندونيسيّة · إندونيسيا

الثلج

أُخذت مع أداة التعريف المدغمة: «اَثْ-ثَلْج».

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «salju»

sebab من سبب

الإندونيسيّة · إندونيسيا

السبب؛ لأنّ

وتُستعمل أداةَ تعليلٍ بمعنى «لأنّ».

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «sebab»

sehat من صحّة

الإندونيسيّة · إندونيسيا

صحيحُ الجسم، مُعافًى

أُخذ الاسمُ «صحّة» واستُعمل صفةً بمعنى «سليم».

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «sehat»

yakin من يقين

الإندونيسيّة · إندونيسيا

مُتيقِّن، واثق

الاسمُ «يقين» صار صفةً بمعنى «واثق».

المصدر: Uri Tadmor, «Indonesian vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «yakin»

الفارسيّة (٣٠)

إيران

دولت (dowlat) من دولة

الفارسيّة · إيران

الدولة، السلطان

ومن معانيها في المعجم: السعادةُ والثروة.

المصدر: F. Steingass, A Comprehensive Persian-English Dictionary (1892)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «دولت (dowlat)» موسومٌ A (عربيّ)

صحبت (sohbat) من صُحبة

الفارسيّة · إيران

الحديث، المحادثة

الصحبةُ في العربيّة المرافقة، وهي في الفارسيّة الحديث.

المصدر: F. Steingass, A Comprehensive Persian-English Dictionary (1892)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «صحبت (sohbat)» موسومٌ A (عربيّ)

لغت (loghat) من لغة

الفارسيّة · إيران

الكلمة؛ المعجم

ومن معانيها في الفارسيّة: الكلمةُ المفردة، والمعجم.

المصدر: F. Steingass, A Comprehensive Persian-English Dictionary (1892)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «لغت (loghat)» موسومٌ A (عربيّ)

ملت (mellat) من مِلّة

الفارسيّة · إيران

الشعب، الأمّة

الملّةُ في العربيّة الدينُ والشريعة، ومن معانيها في الفارسيّة الشعب.

المصدر: F. Steingass, A Comprehensive Persian-English Dictionary (1892)، عبر Digital South Asia Library – مدخل «ملت (mellat)» موسومٌ A (عربيّ)

الكانوريّة (١٦)

نيجيريا

dinar من دينار

الكانوريّة · نيجيريا

الذهب

الدينارُ في العربيّة عملةٌ ذهبيّة، وصار في الكانوريّة الذهبَ نفسَه.

المصدر: Doris Löhr & H. Ekkehard Wolff (with Ari Awagana), «Kanuri vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «dinar»

الملغاشيّة (١١)

مدغشقر

kafe من قهوة

الملغاشيّة · مدغشقر

القهوة

وصلتها عن طريق لغةٍ وسيطة، كما في المصدر.

المصدر: Alexander Adelaar, «Malagasy vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «kafe»

mosikiriny من مسجد

الملغاشيّة · مدغشقر

المسجد

وصلتها عن طريق لغةٍ وسيطة، كما في المصدر.

المصدر: Alexander Adelaar, «Malagasy vocabulary», in M. Haspelmath & U. Tadmor (eds.), World Loanword Database (WOLD), Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, 2009 – مدخل «mosikiriny»

الملايويّة (٩)

ماليزيا

akhbar من أخبار

الملايويّة · ماليزيا

الجريدة، الصحيفة؛ الأخبار

جمعُ «خبر»، وصارت اسمًا للجريدة.

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «akhbar» موسومٌ Ar (عربيّ)

fasal من فصل

الملايويّة · ماليزيا

بندٌ في نصٍّ قانونيّ

«الفصل» صار بندًا من بنود القانون.

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «fasal» موسومٌ Ar (عربيّ)

Isnin من (يوم) الاثنين

الملايويّة · ماليزيا

يومُ الاثنين

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «Isnin» موسومٌ Ar (عربيّ)

isyak من عِشاء

الملايويّة · ماليزيا

صلاةُ العشاء ووقتُها

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «isyak» موسومٌ Ar (عربيّ)

Jumaat من الجمعة

الملايويّة · ماليزيا

يومُ الجمعة؛ صلاةُ الجمعة

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «Jumaat» موسومٌ Ar (عربيّ)

khabar من خبر

الملايويّة · ماليزيا

الخبر، النبأ

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «khabar» موسومٌ Ar (عربيّ)

Khamis من (يوم) الخميس

الملايويّة · ماليزيا

يومُ الخميس

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «Khamis» موسومٌ Ar (عربيّ)

lafaz من لفظ

الملايويّة · ماليزيا

النطق، الصيغةُ المنطوقة

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «lafaz» موسومٌ Ar (عربيّ)

ummah من أمّة

الملايويّة · ماليزيا

الأمّةُ الإسلاميّة

المصدر: Kamus Dewan, Edisi Keempat (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005) – مدخل «ummah» موسومٌ Ar (عربيّ)